ประวัติห้องสมุด
ห้องสมุดประชาชนอำเภอมหาราช เริ่มสร้างขึ้นโดยความคิดริเริ่มของ
นายสวอง รัตนวิโรจน์ นายอำเภอมหาราช
นายเอื้อ จำนงสุทธิ์ ศึกษาธิการอำเภอมหาราช
นายถมยา จำนงสุทธิ์ อาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดปากคลอง
นายสมจิตร ผดุงชอบ กำนันตำบลหัวไผ่
เมื่อวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๑๙ คณะกรรมการศึกษาและคณะกรรมการพัฒนาโรงเรียน ร่วมกันทอดผ้าป่าสามัคคีเพื่อปรับปรุงอาคารเอนกประสงค์ของ โรงเรียนวัดปากคลอง เพื่อใช้เป็นห้องสมุด
เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ.๒๕๒๐ ปรับปรุงอาคารแล้วเสร็จ จึงเกิดห้องสมุดประชาชนอำเภอมหาราช
เมื่อปี พ.ศ.2539 กรมการศึกษานอกโรงเรียนจัดสรรงบประมาณ ๖๔๔,๐๐๐ บาท สร้างห้องสมุดประชาชน หลังใหม่ใกล้กับอาคารหลังเก่า
เมื่อวันที่ ๑๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๐ ห้องสมุดประชาชนอำเภอมหาราชหลังใหม่ ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ และเปิดให้บริการมาจนถึงปัจจุบั
หน้าที่ของห้องสมุดประชาชน
ห้องสมุดประชาชนสมัยใหม่ มีหน้าที่ในการรวบรวม วัสดุสิ่งตีพิมพ์ และ อุปกรณ์โสตทัศนวัสดุ เพื่อให้บริการแก่ ประชาชน ดำเนินการ และ จัดหาทรัพยากรห้องสมุด เพื่อใช้ประโยชน์ให้ง่ายที่สุด หาวิธีการที่จะชี้แนะในการใช้ทรัพยากร ห้องสมุด เพื่อนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวัน (American Library Association 1966 : 8) ตามคำประกาศ ขององค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัมนธรรมแห่งสหประชาชาตินั้น ได้กำหนดหน้าที่ (ความสำคัญ) ของห้องสมุดสมัยใหม่ เป็นสองลักษณะ คือ หน้าที่ในการรวบรวม หนังสือและวัสดุต่างๆ และหน้าที่ในการให้บริการ
สุพรรณี วราทร(2523 : 13) ได้อธิบายหน้าที่ทั้งสองประการดังต่อไปนี้ หน้าที่ในการรวบรวมหนังสือและ วัสดุต่างๆ ได้แก่ หน้าที่ในการรวบวมหนังสือ สิ่งพิมพ์ และวัสดุการอ่านในรูปแบบต่างๆ ซึ่งได้พัฒนาขึ้น ตามความเจริญก้าวหน้าของวิทยาการ หน้าที่ในการให้บริการ ห้องสมุดประชาชนมีขอบเขตการบริการ แก่สมาชิกทุกคนใน ชุมชน ย่อมมีลักษณะแตกต่างและมีความต้องการต่างๆ กันอย่างเท่าเทียมกัน
ดังนั้น ห้องสมุดประชาชนจึงมีบริการและกิจกรรมต่าง ๆ มากมาย ทั้งนี้เพื่ออำนวยความสะดวกใน การใช้หนังสือและวัสดุต่างๆ ที่มีอยู่ภายในห้องสมุด นอกจากหน้าที่ 2 ประการดังกล่าวแล้ว
ห้องสมุดประชาชนยังมีบทบาทสำคัญใน การทำหน้าที่อื่น ๆ อีก ได้แก่ หน้าที่ด้านการศึกษา หน้าที่ด้านวัฒนธรรม และหน้าที่ด้านสังคม
หน้าที่ด้านวัฒนธรรม หมายถึง การเป็น "ศูนย์วัฒนธรรม" ด้วยการเผยแพร่ความรู้ ความคิด และข่าวสารต่าง ๆ ตลอดจนการให้โอกาสแก่ประชาชนในการพักผ่อนหย่อนใจ และการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์
หน้าที่ด้านสังคม เนื่องจากห้องสมุดประชาชนเป็นสถาบันสังคม ได้รับการอุดหนุน ทางการเงินส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดจากหน่วยงานแห่งสังคม จึงทำหน้าที่ให้บริการแก่ชุมชมในงาน ข่าวสารด้านต่างๆ นับตั้งแต่เรื่อการงาน อาชีพ การปกครอง เหตุการณ์บ้านเมืองไปจนถึงเรื่องเศรษฐกิจ กฎหมาย และความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ทั้งในและนอกประเทศ
จึงพอสรุปหน้าที่สำคัญของห้องสมุดประชาชน (American Library Association 1972 : 20) ในปัจจุบันว่า ควรจะเป็นดังนี้ คือ
1. เพื่อสนับสนุนการศึกษา ตั้งแต่ระดับอนุบาล จนกระทั่งระดับมหาวิทยาลัย และใน โรงเรียนวิชาชีพต่างๆ
2. เพื่อสนับสนุนการทำงานตามนโยบายของรัฐบาล และเศรษฐกิจของประเทศ
3. เพื่อให้โอกาสแก่ประชาชนในการศึกษาด้วยตนเอง
4. เพื่อเป็นแหล่งรวมที่สำคัญของสังคม
5. เพื่อจัดหาทรัพยากรให้แก่ประชาชนเพื่อแจ้งข่าวสารวัฒนธรรม และความเจริญ งอกงามทางสติปัญญา
หน้าที่ของห้องสมุดประชาชนตามที่กล่าวมาข้างต้น ประเทศต่างๆ มักกำหนดไว้ใน กฏหมายห้องสมุด หรือระเบียบข้อบังคับว่าด้วยการจัดตั้งห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดประชาชนจะ สามารถปฎิบัติได้ตามวัตถุประสงค์และหน้าที่ได้หรือไม่ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบอื่นๆ ในการดำเนินงานของห้องสมุดประชาชนนั้นๆ
ห้องสมุดประชาชนอำเภอมหาราช เริ่มสร้างขึ้นโดยความคิดริเริ่มของ
นายสวอง รัตนวิโรจน์ นายอำเภอมหาราช
นายเอื้อ จำนงสุทธิ์ ศึกษาธิการอำเภอมหาราช
นายถมยา จำนงสุทธิ์ อาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดปากคลอง
นายสมจิตร ผดุงชอบ กำนันตำบลหัวไผ่
เมื่อวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๑๙ คณะกรรมการศึกษาและคณะกรรมการพัฒนาโรงเรียน ร่วมกันทอดผ้าป่าสามัคคีเพื่อปรับปรุงอาคารเอนกประสงค์ของ โรงเรียนวัดปากคลอง เพื่อใช้เป็นห้องสมุด
เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ.๒๕๒๐ ปรับปรุงอาคารแล้วเสร็จ จึงเกิดห้องสมุดประชาชนอำเภอมหาราช
เมื่อปี พ.ศ.2539 กรมการศึกษานอกโรงเรียนจัดสรรงบประมาณ ๖๔๔,๐๐๐ บาท สร้างห้องสมุดประชาชน หลังใหม่ใกล้กับอาคารหลังเก่า
เมื่อวันที่ ๑๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๐ ห้องสมุดประชาชนอำเภอมหาราชหลังใหม่ ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ และเปิดให้บริการมาจนถึงปัจจุบั
หน้าที่ของห้องสมุดประชาชน
ห้องสมุดประชาชนสมัยใหม่ มีหน้าที่ในการรวบรวม วัสดุสิ่งตีพิมพ์ และ อุปกรณ์โสตทัศนวัสดุ เพื่อให้บริการแก่ ประชาชน ดำเนินการ และ จัดหาทรัพยากรห้องสมุด เพื่อใช้ประโยชน์ให้ง่ายที่สุด หาวิธีการที่จะชี้แนะในการใช้ทรัพยากร ห้องสมุด เพื่อนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวัน (American Library Association 1966 : 8) ตามคำประกาศ ขององค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัมนธรรมแห่งสหประชาชาตินั้น ได้กำหนดหน้าที่ (ความสำคัญ) ของห้องสมุดสมัยใหม่ เป็นสองลักษณะ คือ หน้าที่ในการรวบรวม หนังสือและวัสดุต่างๆ และหน้าที่ในการให้บริการ
สุพรรณี วราทร(2523 : 13) ได้อธิบายหน้าที่ทั้งสองประการดังต่อไปนี้ หน้าที่ในการรวบรวมหนังสือและ วัสดุต่างๆ ได้แก่ หน้าที่ในการรวบวมหนังสือ สิ่งพิมพ์ และวัสดุการอ่านในรูปแบบต่างๆ ซึ่งได้พัฒนาขึ้น ตามความเจริญก้าวหน้าของวิทยาการ หน้าที่ในการให้บริการ ห้องสมุดประชาชนมีขอบเขตการบริการ แก่สมาชิกทุกคนใน ชุมชน ย่อมมีลักษณะแตกต่างและมีความต้องการต่างๆ กันอย่างเท่าเทียมกัน
ดังนั้น ห้องสมุดประชาชนจึงมีบริการและกิจกรรมต่าง ๆ มากมาย ทั้งนี้เพื่ออำนวยความสะดวกใน การใช้หนังสือและวัสดุต่างๆ ที่มีอยู่ภายในห้องสมุด นอกจากหน้าที่ 2 ประการดังกล่าวแล้ว
ห้องสมุดประชาชนยังมีบทบาทสำคัญใน การทำหน้าที่อื่น ๆ อีก ได้แก่ หน้าที่ด้านการศึกษา หน้าที่ด้านวัฒนธรรม และหน้าที่ด้านสังคม
หน้าที่ด้านวัฒนธรรม หมายถึง การเป็น "ศูนย์วัฒนธรรม" ด้วยการเผยแพร่ความรู้ ความคิด และข่าวสารต่าง ๆ ตลอดจนการให้โอกาสแก่ประชาชนในการพักผ่อนหย่อนใจ และการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์
หน้าที่ด้านสังคม เนื่องจากห้องสมุดประชาชนเป็นสถาบันสังคม ได้รับการอุดหนุน ทางการเงินส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดจากหน่วยงานแห่งสังคม จึงทำหน้าที่ให้บริการแก่ชุมชมในงาน ข่าวสารด้านต่างๆ นับตั้งแต่เรื่อการงาน อาชีพ การปกครอง เหตุการณ์บ้านเมืองไปจนถึงเรื่องเศรษฐกิจ กฎหมาย และความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ทั้งในและนอกประเทศ
จึงพอสรุปหน้าที่สำคัญของห้องสมุดประชาชน (American Library Association 1972 : 20) ในปัจจุบันว่า ควรจะเป็นดังนี้ คือ
1. เพื่อสนับสนุนการศึกษา ตั้งแต่ระดับอนุบาล จนกระทั่งระดับมหาวิทยาลัย และใน โรงเรียนวิชาชีพต่างๆ
2. เพื่อสนับสนุนการทำงานตามนโยบายของรัฐบาล และเศรษฐกิจของประเทศ
3. เพื่อให้โอกาสแก่ประชาชนในการศึกษาด้วยตนเอง
4. เพื่อเป็นแหล่งรวมที่สำคัญของสังคม
5. เพื่อจัดหาทรัพยากรให้แก่ประชาชนเพื่อแจ้งข่าวสารวัฒนธรรม และความเจริญ งอกงามทางสติปัญญา
หน้าที่ของห้องสมุดประชาชนตามที่กล่าวมาข้างต้น ประเทศต่างๆ มักกำหนดไว้ใน กฏหมายห้องสมุด หรือระเบียบข้อบังคับว่าด้วยการจัดตั้งห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดประชาชนจะ สามารถปฎิบัติได้ตามวัตถุประสงค์และหน้าที่ได้หรือไม่ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบอื่นๆ ในการดำเนินงานของห้องสมุดประชาชนนั้นๆ